vrijdag 30 november 2012

Pompeii

Het is lang sinds de laatste keer dat ik geblogd heb. Ik had het druk, en, eerlijk gezegd, zag ik nogal op tegen het wachtende onderwerp: Pompeii. Pompeii is zo enorm groot, met zoveel erin. Er is veel te vertellen over Pompeii, over de geschiedenis, over de Vesuvius-uitbarsting, over belangrijke gebouwen. Zo veel dat ik een half jaar zou kunnen bloggen over alleen maar Pompeii. En hoe krijg je dat in godsnaam dan in één blog?


Pompeii was een welvarende stad in de Romeinse tijd. Totdat de Vesuvius in het jaar 79 besloot uit te barsten, en het leven abrupt tot een einde kwam. Gelukkig voor ons (niet voor de bewoners, die kwamen allen gezamenlijk om) raakte Pompeii bedekt onder de as. Zo abrupt dat de tijd letterlijk werd stilgezet, en de stad onveranderd raakte en sommige mensen als het ware geconserveerd.

Pompeii was een erg welvarende stad, en lopend door de stad zie je de gebouwen, het forum (centrale plein), de huizen, de theaters. Grote huizen, villa's, en enorme theaters. Rijk gedecoreerd ook, vaak met fresco's en mozaïeken. Sommige gebouwen zijn nog steeds in geweldige staat, andere zijn half ingestort (en bij weer andere wordt angstvallig geprobeerd om ze niet te laten instorten, met behulp van stalen buizenconstructies - Italianen...). Met een beetje fantasie kun je je voorstellen hoe het leven er uit moet hebben gezien in deze stad. Nu is het echter een spookstad, verlaten door de originele bewoners, met alleen nog maar vreemden die ronddolen. Mensen die er niet thuishoren, mensen uit een andere tijd, afkomstig uit andere plaatsen. Vreemdelingen.

Niet alleen kun je je het leven in de stad voorstellen, maar ook de ramp. Romeinen wisten niet wat vulkanen waren, noch wat ze kunnen doen (ze hadden er zelfs geen woord voor). Het moet verschrikkelijk zijn geweest om te zien hoe uit de berg in de verte ineens een donkere wolk verscheen. Een vreemde wolk, in de vorm van een pijnboom. Je wordt verrast door de as, plotseling midden in de nacht, en stikt. En als je het geluk (of ongeluk, ligt er maar aan hoe je het bekijkt) hebt om het te zien aankomen, probeer je nog te weg te komen, maar vluchten is onmogelijk. De dood is onvermijdelijk.

zaterdag 24 november 2012

Sant'Ignazio

We zijn weer in Rome, wederom in een kerk; in de Sant'Ignazio, een koepelkerk zonder koepel.

Toen deze kerk in de zeventiende eeuw gebouwd werd, was het eigenlijk de bedoeling dat het een koepelkerk zou worden. Alleen de omwonenden waren het er niet mee eens. Ze waren bang dat de koepel al hun zonlicht zou blokkeren. En wat doe je dan als architect? Dan maak je gebruik van gezichtsbedrog, en houd je iedereen tevreden.

Andrea Pozzo verzorgde de plafondschildering voor de 'koepel'. Aan de binnenkant van de pseudo-koepel schilderde hij een fresco, dat haast niet te onderscheiden is van een echte koepel. Maar slechts op één plaats in de kerk: op een gouden stip op de vloer. Staande op die ene stip klopt het perspectief precies, en zie je dus ook echt een koepel. Loop je echter verder door, dan zie je dat de koepel nep is.

Over de geschiedenis, interieur en exterieur is genoeg te vinden op internet. En interessant is het niet om daar verder over uit te weiden. Liever ga ik wat dieper in op Andrea Pozzo en zijn fresco's in de Sant'Ignazio.

Andrea Pozzo was een monnik van de jezuïetenorde. Hij schilderde naast de koepel ook de grandioze fresco die zich uitstrekt over het plafond van het schip van de kerk en de half-koepel boven het altaar. Iedere keer slaagt hij erin om ruimten te veranderen, muren te verhogen en koepels te scheppen waar er geen zijn. Zijn fresco's voeren je naar andere, denkbeeldige ruimten. De thematiek van zijn werken hier in de kerken is dikwijls het leven van sint Ignatius (logisch ook, gezien de kerk naar hem vernoemd is). Pozzo is onbekend, maar daarmee niet onbemind. Iedereen die de kerk bezoekt, raakt onder de indruk van deze opvallende muurschilderingen die verrassen en betoveren. Zijn naam leeft niet, maar zijn werk des te meer.

dinsdag 20 november 2012

Pantheon

We zijn in Rome. We staan op een plein en voor ons doemt een enorme koepel op, met aan de voorkant zuilen. Het lijkt op een tempel, maar is het niet. Of in ieder geval niet meer. Het is druk op het plein. Mensen stromen het gebouw in en uit.

Dit gebouw is het Pantheon, een enorme koepelkerk, die oorspronkelijk dienst deed als Romeinse tempel.


We lopen het gebouw binnen, en verwonderen ons over de grootte, de ruimtelijkheid. De marmeren vloeren. Het plafond, en het gat in het plafond. Een lichtstraal valt door dat gat. Zo'n gat schijnt een oculus te heten, en belangrijk te zijn voor de constructie. Iets met krachten, anders stort het in.

Het gebouw heeft nogal wat veranderingen doorgemaakt. Oorspronkelijk bedoeld ter verering van alle goden van het Romeinse pantheon, later 'hergebruikt' als katholieke kerk (in 609 begon die periode). Marmer van de buitenkant afkomstig is verwijderd, het brons van het plafond is omgesmolten voor het baldakijn van de Sint Pieter. Oude beelden weg, nieuwe beelden erin. Graven, dat ook. Geen kerk zonder graven. Kunstenaars wilden er maar al te graag begraven worden. De schilder Rafaël, de componist Corelli en de architect Peruzzi.

En nog steeds is het prachtig om in rond te lopen, alleen wat druk...

(Ik heb een meer informatieve blog over het Pantheon geschreven als onderdeel van mijn vorige Rome-reis: http://otjeblogtcultuur.blogspot.nl/2012/03/pantheon.html)

zaterdag 17 november 2012

Manon

Gisteravond was het dan eindelijk zo ver: de première van Manon. Van Manon wist ik weinig, slechts wat in het online magazine van Opera Zuid stond. Ik kende het verhaal, maar niet de muziek, noch de vormgeving, noch de componist. Maar ik ben heel aangenaam verrast (niet dat ik iets anders verwachtte van Opera Zuid).


Manon is een komische opera van Jules Massenet, met een wel erg hoog gehalte aan drama. Manon, een jong meisje, wordt door haar ouders naar West-Europa gestuurd om daar te gaan werken in een klooster. Aangekomen op het vliegveld na een lange reis ontmoet ze een jongen (Le Chevalier de Grieux), de liefde van haar leven. Ze gaat met hem samenwonen, maar is diep ongelukkig. Ze zijn straatarm, wonen in een oude caravan, en Manon ziet zich gedwongen om betaalde seks te hebben (zonder medeweten van Chevalier, overigens). Een van haar klanten is een rijke advocaat (Monsieur de Brétigny), die verliefd op haar is. Ze verlaat Chevalier voor Brétigny en gaat een mooi leven tegemoet, maar zonder haar grote liefde.

Chevalier wil niet verdergaan zonder Manon, en besluit priester te worden. Ook Manon mist Chevalier iedere dag. Als ze hoort dat Chevalier wil intreden, moet en zal ze hem tegenhouden. Ze gaat naar hem toe en overtuigt hem van haar liefde. Ze laat Brétigny in de steek, en gaat verder met Chevalier. Om niet in armoede verder te hoeven leven overtuigt Manon hem ervan om te gokken in een casino. Maar ze worden beiden opgepakt onder beschuldiging van vals spel, en Manon dreigt het land uitgezet te worden. Als Chevalier vrijkomt, zet hij alles op alles om haar te redden...

(Dit is het verhaal van de Opera Zuid-productie uit 2012; een variatie op het originele verhaal.)


Lotte de Beer is er geweldig in geslaagd om een oud, ietwat duffe opera om te zetten in een moderne opera (zónder de rare momenten waar het verhaal niet helemaal klopt). Dat is ook waar ze bekend om staat, om  haar moderne variaties op oude opera's. Ze is dan ook niet voor niets de artistiek directeur van het Nieuw Nederlands Operafront, een jong operagezelschap dat probeert een jonger publiek te trekken en hard werkt aan de opera van de eenentwintigste eeuw. Maar dat is niet alles, in 2011 was ze artistiek leider van het festival ter ere van de vijfentwintigste verjaardag van het Muziektheater Amsterdam, een festival met vijfentwintig verschillende opera- en balletproducties. Van die producties regisseerde zijzelf Aïda, die het festival opende. (Dit is overigens lang niet alles. Hoewel De Beer jong is, heeft ze al vele succesvolle producties op haar naam staan.)

woensdag 14 november 2012

Colosseum

We zijn nog steeds in Rome. Nadat we een korte pauze hebben gehouden, lopen we nu het Colosseum binnen, het grootste amfitheater uit de Romeinse tijd dat nu nog over is. En het is enorm!

De grootte blijft indrukwekkend. Stel je voor dat dit helemaal vol zat met Romeinen, kijkend naar het spektakel dat zich beneden afspeelt. De gladiatoren komen een voor een op, en stellen zich op voor de plaats waar de keizer met zijn familie zit. In koor roepen ze: "Ave Caesar, morituri te salutant!"*

En dan beginnen de gevechten. Eerst gevechten tussen gladiatoren en dieren, daarna gladiatoren tegen elkaar. Iedere gladiator heeft zijn eigen rol, te herkennen aan zijn uitrusting. Iedere uitrusting heeft bepaalde voor- en nadelen. Je kan fantastische wapens hebben en goede bescherming, maar dan draag je wel een helm die je zicht vermindert. Of je hebt weinig wapenrusting, maar je bent wel wendbaar.



De gevechten waren spannend, spectaculair en vooral bloederig. Romeinen waren sowieso niet vies van een beetje bloed of ingewanden. Als een gladiator een ander gladiator had ingemaakt, moest deze aan de keizer toestemming vragen om hem te doden. Stak hij z'n duim omhoog, dan bleef de verliezer leven, stak hij echter zijn duim naar beneden, betekende het zijn dood.

De winnaar kreeg een geldbedrag, een olijftak en een geldbedrag.

De gevechten vonden, in ieder geval in het Colosseum, niet een voor een plaats, maar meerdere gevechten tegelijk. Als het ene verveelde, kon je nog naar het andere kijken. En je had altijd goed zicht op wat er gebeurde. Als je een vrije man was, dan. Vrouwen en slaven hadden slechtere plaatsen, bovenaan in de arena.

(Ik heb al eerder een meer informatieve blog geschreven over het Colosseum: http://otjeblogtcultuur.blogspot.nl/2012/03/colosseum.html)

*In het Nederlands: "Gegroet Keizer, zij die zullen sterven groeten u!" Caesar was een titel, en verwijst dus niet naar Julius Caesar.

zaterdag 10 november 2012

Skyfall

Even for the record: gisteravond was de eerste keer dat ik een James Bond-film -helemaal- heb gezien. In de bioscoop! En Skyfall is geen slechte film voor een eerste keer...

In Skyfall draait alles om de verledens van personages. De schurk had vroeger dezelfde functie als Bond met M als baas, M moet met pensioen en voor Bond zelf wordt alles ook erg persoonlijk (vooral op het einde, waarin hij met M vlucht naar zijn geboortehuis).

Het verhaal is niet bijster origineel, maar wel erg mooi verfilmd. De sfeer wordt steeds duisterder naar mate de film vordert, en de locaties zijn prachtig en de dames zijn erg sexy (zonder sletterig over te komen). Het enige minpunt aan de film is het vaak iets te nadrukkelijke product placement (maar echt storend is het niet, het valt alleen op/tegen dat Bond Heineken drinkt). Maar de film is vooral heel erg Brits.

Skyfall is geregisseerd door Sam Mendes, een Engelse film- en toneelregisseur. Hij is vooral bekend van zijn awardwinnende films American Beauty, Road To Perdition, Revolutionary Road en -natuurlijk- Skyfall en zijn donkere versies van de musicals Oliver!, Cabaret, Company en Gypsy.

vrijdag 9 november 2012

Concerto in dialogo

Gisteravond ben ik naar een concert geweest. Een totaal onverwacht concert, als ik eerlijk ben. Theater Aan Het Vrijthof (@TheaterVrijthof) heeft op Twitter een paar dagen geleden een prijsvraag gepost, waarbij je kaarten kon winnen voor Concerto In Dialogo van De Nederlanse Bachvereniging. En ik heb gewonnen.

Concerto In Dialogo staat in het teken van religieuze dialogen in muziekstukken van de vroege barok. Denk: een achtkoppig koor, oude -en soms ietwat curieuze- instrumenten, klassieke muziek (waaronder J.S. Bach, natuurlijk). Mooi!


Ik wist eerlijk gezegd echt niet wat ik moest verwachten, maar was zeer aangenaam verrast. De muzikanten waren geweldig, en de zangers waren fantastisch! Er was zelfs een countertenor* bij (altijd leuk voor de nerds onder ons), mét krachtige stem. Ongelooflijk, nog nooit ben ik zo in vervoering geraakt bij zulke oude muziek, en dan zelfs van het religieuze type.

Een kleine sfeerimpressie in de vorm van het stuk Liebster Jesu, Mein Verlangen (gecomponeerd door J.S. Bach). Dit is trouwens ook het stuk waar de prijsvraag over ging:



De muziek die werd gespeeld was van J. Rosenmüller, D. Mazzocchi, H. Schütz, J.C. Bach en J.S. Bach.

*Een countertenor is een man die in een altregister zingt, wat wil zeggen dat hij even hoog zingt als de laagste vrouwenstem.

donderdag 8 november 2012

Forum Romanum en Curia Julia

Alweer een blog. Zoals ik gisteren al zei, zijn mijn blogs minder frequent, maar dat sluit niet uit dat ik soms een paar dagen achter elkaar iedere dag blog. Of zoiets.



Dit was de tweede keer dat ik er ooit geweest was, en het was net zo bijzonder als vorige keer. Dit is ooit hét centrum geweest van niet alleen Rome, maar heel het Romeinse rijk. Dit was het centrum van de wereld! Financieel, politiek, religieus, en dat alles bij elkaar op één plein.

Wat wel anders was deze keer, was dat ik andere dingen heb gezien. Veel dezelfde, maar ook dingen waar ik origineel omheen ben gelopen (zoals de Curia Julia en de tempel van Caesar).

Voor een beetje algemene informatie, kun je het best naar mijn eerste blog gaan, want van hieraf aan ga ik het alleen nog maar over de curia hebben.


Het nogal rechthoekige gebouw op deze foto is de Curia Julia, het senaatsgebouw van het oude Rome (de plaats waar de senaat samenkwam, een soort Eerste en Tweede Kamer ineen). Deze Curia heeft Caesar laten bouwen, ter vervanging van Curia Cornelia (die op zijn beurt weer de Curia Hositilia verving). Caesar heeft echter nooit de voltooiing van de bouw kunnen meemaken, dat werd gedaan na zijn dood onder Augustus.

Wat de Curia bijzonder maakt, is dat het een van de weinige klassieke gebouwen is die nog intact zijn. Dit dankzij het feit dat het vanaf de zevende eeuw als kerk werd gebruikt en een paar latere restauraties. Intact, dat wil zeggen op een paar delen na, die dateren uit de '30-er jaren van de vorige eeuw (net nadat de kerk 'ontkerkt' werd).

De binnenkant van de Curia is prachtig om te zien, maar er zijn geen goede foto's van. Vooral de vloer en reliëfs zijn erg mooi. Als je ooit op het Forum mocht zijn, sla dit gebouw aan de rand dan niet over, ga naar binnen en kijk eens rond. Je zult versteld staan.

woensdag 7 november 2012

The lives of a cell

Ik blog nog maar weinig de laatste tijd, maar niet getreurd. Hoewel minder frequent, de blogs zijn nog hetzelfde als altijd. Dus hierbij, alweer, een boek: The Lives Of A Cell van Lewis Thomas.

The Lives Of A Cell is een wetenschappelijk boek, maar geen verslag of iets dergelijks. Het is een soort poëtische kijk op wetenschap, en dan met name biologie. Het zijn korte essays over een bepaald thema uit de biologie, zoals dood, maar ook organellen (de organen van een cel) of de oorsprong van bepaalde woorden.

Het zijn een soort verhaaltjes van maar een paar bladzijden, verhaaltjes vol verwondering en liefde voor het onderwerp. Ze zijn interessant en leerzaam, hoewel soms wat verouderd (het boek is in 1974 verschenen, en de wetenschap staat nooit stil).


Lewis Thomas was (ja 'was', want hij is in 1993 overleden) een natuurkundige, dichter, etymoloog, essayist, administrateur, docent, beleidsmedewerker, essayist en onderzoeker. Een veelzijdig man dus, wat ook wel te merken valt aan de manier waarop het boek is geschreven. Het is wetenschap, maar dan opgetekend in heel elegant taalgebruik.

Een kleine waarschuwing: het boek is goed te lezen, voor mensen die al iets meer kennis hebben over biologie. Je moet een bepaalde biologische woordenschat hebben, en bijvoorbeeld weten wat prokaryoot is (een term die aangeeft dat de cellen van een organisme geen celkern bevat), of wat feromonen zijn (geurstoffen). Niet leesbaar voor iedereen, maar zeker de moeite waard voor (amateur)biologen/wetenschappelijk geïnteresseerden/mensen die biologie hebben in hun profiel op de middelbare school.

zaterdag 3 november 2012

Online magazine Opera Zuid (editie Manon)

Het nieuwe online magazine van Opera Zuid is uit, genoeg reden voor mij dus om een blog te schrijven.

Deze keer staat het magazine in het teken van hun nieuwste operaproductie: Manon. Manon is, in deze productie, een jonge vrouw uit de Balkan die naar Europa is gestuurd om daar in een klooster te gaan werken. Maar daar is zij, levenslustig als ze is, het helemaal niet mee eens. Ze raakt verliefd op de luxe en weelde, en vertrekt met de eerste de beste man die ze tegenkomt. Als de creditcard van zijn pappa wordt geblokkeerd, ziet Manon in dat ze eigenlijk helemaal niet de rest van haar leven met hem wil doorbrengen, en laat hem achter voor een andere, rijkere man.

In het magazine komen, zoals altijd, de verschillende aspecten van deze productie aan bod. De regisseuse, Lotte de Beer, vertelt over haar productie; het verhaal wordt uitgelegd; de mensen achter de productie worden voorgesteld; en natuurlijk is er nog veel meer.

Het tijdschrift:

vrijdag 2 november 2012

The asylum for wayward Victorian girls

Vandaag een wel heel speciaal boek. Een boek dat ergens het midden houdt tussen thriller, fantasy, autobiografie en psychologie. Klinkt als een enorme mengelmoes van genres? Is het ook, maar vergeet niet dat het geschreven is door Emilie Autumn, die met al haar werk buiten alle genres valt. O ja, het boek is nog volledig geïllustreerd ook.


The Asylum For Wayward Victorian Girls gaat over de tijd die Autumn in een gekkenhuis heeft doorgebracht, naar aanleiding van een zelfmoordpoging. In het gekkenhuis vindt ze langzaam maar zeker briefjes tussen haar spullen, briefjes van een meisje genaamd Emily. Emily schrijft over haar leven in Victoriaans Engeland, en dan vooral over haar eigen belevenissen binnen een gekkenhuis genaamd The Asylum For Wayward Victorian Girls, waar ze in opgenomen wordt na -hoe verrassend- een zelfmoordpoging. Langzaam maar zeker komen de twee werelden samen.

Het boek is geschreven aan de hand van twee soorten brieven (de Hospital Entries van Emilie en de Asylum Letters van Emily), af en toe afgewisseld met dagboeken (The Cutting Diary over zelfmutilatie, The Drug Diary over medicijnen en The Suicide Diary over zelfmoord). Dit alles zorgt ervoor dat je een dagboek-idee krijgt, met verschillende, losse episoden uit het leven van de twee hoofdpersonages.


Emilie Autumn is een van de veelzijdigste artiesten van deze tijd. Ze is muzikant, componist, schrijver, dichter en tegenwoordig ook acteur (in The Devil's Carnival speelt zij de rol van The Painted Doll). Tegenwoordig is ze druk bezig met The Asylum tot musical te bewerken, en met haar Fight Like A Girl-album toeren, waarbij de optredens alvast een voorproefje zijn van de musical.

De soundtrack van de musical is al uit in de vorm van haar nieuwe album Fight Like A Girl, alleen zingt ze op dat album alle rollen zelf. De musical zal geregisseerd worden door Darren Lynn Bousman, onder andere bekend van de Saw-films, Repo! The Genetic Opera en The Devil's Carnival.