zaterdag 22 december 2012

O brother, where art thou?

Waar klassieke verhalen tot kunnen leiden. Homerus zou zeker niet hebben gedacht dat zijn Odyssee bewerkt zou kunnen worden tot dit: O Brother, Where Art Thou?, een Amerikaanse, ietwat melige bewerking.

In 1937, op het platteland van de Amerikaanse staat Missisippi, ten tijde van de Grote Depressie. Drie
mannen ontsnappen uit een chain gang en gaan op zoek naar de schat van $1,2 miljoen. Die schat claimt Ulysses Everett McGill te hebben gestolen en begraven voordat hij gevangen genomen werd. Ze hebben precies vier dagen om deze te vinden voordat het gebied onder water wordt gezet, zodat er op die manier energie wordt opgewekt. En, zoals een Odyssee-bewerking betaamt, komen ze vele verschillende, vaak nogal vreemde figuren tegen tijdens hun reis.

Wat de film zo mooi/bijzonder maakt, is niet per se het verhaal, maar juist alles eromheen. De kleuren (letterlijk alles is in sepia-tinten), de - maffe - karakters, maar bovenal de muziek. Bluegrass, gospel, country, blues en folk. De soundtrack won zelfs een Emmy voor het album van het jaar 2001.



O Brother, Where Art Thou? werd geregisseerd door Joel en Ethan Coen, ook bekend als de Coen-brothers. En als hun namen je niets zeggen, waarschijnlijk zeggen hun films je dan wel iets: The Big Lebowsky, True Grit, No Country For Old Men, Blood Simple en Fargo. Stuk voor stuk topfilms.

zaterdag 15 december 2012

San Giovanni in laterano

De laatste dag in Rome is een dag vol kerken. Dit is de eerste: de San Giovanni In Laterano, de voornaamste en oudste van de vier pauselijke basilieken in Rome. Het is de officiële kerkelijke zetel van de bisschop van Rome (de paus) en heeft de titel van moederkerk voor de Rooms-katholieken. Ze staat boven alle kerken in Rome, zelfs boven de Sint Pieter.



De basiliek is gesticht door Constantijn de Grote, ter ere van het Edict van Milaan in 313, en zou daarmee het oudste kerkgebouw in Rome zijn, ware het niet dat de kerk in 869 bij een aardbeving werd vernietigd en dat van het oorspronkelijke gebouw weinig is overgebleven. Het huidige gebouw dateert van 1650, toen Paus Innocentius X de opdracht gaf aan de architect Francesco Borromini om van het talloze malen herbouwde gebouw een moderne kerk te maken. Borromini liet de originele plattegrond en structuur intact, maar maakte er een barok geheel van. Alleen het houten plafond komt uit de oorspronkelijke kerk (op speciaal verzoek van de paus) en staat daarmee in schril contrast tot de rest van de kerk. Pas later werd de huidige voorgevel toegevoegd.

Bij deze kerk horen ook de Scala Sancta, de heilige trappen. Volgens de Romaanse traditie zijn dit de trappen die Jezus moest beklimmen om door Pilatus berecht te worden. Natuurlijk bevonden zich deze trappen niet in Rome, maar in Jeruzalem. Sint Helena, de moeder van keizer Constantijn, heeft ze over laten komen. In 1589 heeft Paus Sixtus V ze hun huidige plek gegeven, voor de oude palatijnse kapel (de Sancta Sanctorum).

dinsdag 4 december 2012

Your garden

In the dark of the night I roam, searching for your garden;
Through forests of stone I dwell, but where is your garden?
When Notus freed the scent of musk from the shackles of your hair,
It lured me to the gates of your garden

You ignited the candle of your face on the terrace of your garden,
And as a moth pulled towards the flame I coursed to your garden
You bestowed the gifts of rain and mist on me,
As I found love amongst the peach-trees of your garden

I am not a nightingale, my rose, but a crow,
Who merely wishes to sit on the wall of your garden

Thom van Laar


Dit gedicht is geschreven door een goede vriend van mij, Thom van Laar. Hij schrijft gedichten op zijn Tumblr, The Decadent's Manual. Hoewel dit pas zijn tweede gedicht is, en hij zelf vindt dat hij nog veel te leren heeft, houd ik van ze. Ze zijn duister, mysterieus en erg mooi. Ze laten me een beetje denken aan Poe, nu ik het schrijf.

Volg The Decadent's Manual: http://lobstermouse.tumblr.com/

P.S. Het gedicht heeft officieel geen naam. Ik heb het Your Garden genoemd, omdat ik een titel nodig heb voor mijn berichten op Blogspot en "zonder titel" zo stom vond staan.

zondag 2 december 2012

Antonia

Een mooie, en ietwat bizarre film, maar zeker een aanrader: Antonia.

Antonia beschrijft het leven van vier generaties vrouwen in een dorp ergens in Nederland/België. Vier sterke vrouwen, in een nogal bekrompen en vreemd dorp. Het dorp verandert langzaam maar zeker, vooral door de aanwezigheid van Antonia, de stammoeder van deze dynastie vrouwen. Zij sluit vriendschappen, neemt mensen in huis en zorgt voor verbondenheid. (Ik weet het, het klinkt afgezaagd, maar het laat een beetje denken aan John Irving, en dan met name De Wereld Volgens Garp.)


Antonia is geregisseerd door Marleen Gorris, Nederlands regisseur en tekstschrijver. Ze is een uitgesproken feministe, en laat dit vaak zien in haar werk (zo ook Antonia). Antonia is waarschijnlijk haar meest succesvolle productie tot nu toe, met twee Gouden Kalveren en een Oscar voor beste niet-niet-Engelstalige film.

vrijdag 30 november 2012

Pompeii

Het is lang sinds de laatste keer dat ik geblogd heb. Ik had het druk, en, eerlijk gezegd, zag ik nogal op tegen het wachtende onderwerp: Pompeii. Pompeii is zo enorm groot, met zoveel erin. Er is veel te vertellen over Pompeii, over de geschiedenis, over de Vesuvius-uitbarsting, over belangrijke gebouwen. Zo veel dat ik een half jaar zou kunnen bloggen over alleen maar Pompeii. En hoe krijg je dat in godsnaam dan in één blog?


Pompeii was een welvarende stad in de Romeinse tijd. Totdat de Vesuvius in het jaar 79 besloot uit te barsten, en het leven abrupt tot een einde kwam. Gelukkig voor ons (niet voor de bewoners, die kwamen allen gezamenlijk om) raakte Pompeii bedekt onder de as. Zo abrupt dat de tijd letterlijk werd stilgezet, en de stad onveranderd raakte en sommige mensen als het ware geconserveerd.

Pompeii was een erg welvarende stad, en lopend door de stad zie je de gebouwen, het forum (centrale plein), de huizen, de theaters. Grote huizen, villa's, en enorme theaters. Rijk gedecoreerd ook, vaak met fresco's en mozaïeken. Sommige gebouwen zijn nog steeds in geweldige staat, andere zijn half ingestort (en bij weer andere wordt angstvallig geprobeerd om ze niet te laten instorten, met behulp van stalen buizenconstructies - Italianen...). Met een beetje fantasie kun je je voorstellen hoe het leven er uit moet hebben gezien in deze stad. Nu is het echter een spookstad, verlaten door de originele bewoners, met alleen nog maar vreemden die ronddolen. Mensen die er niet thuishoren, mensen uit een andere tijd, afkomstig uit andere plaatsen. Vreemdelingen.

Niet alleen kun je je het leven in de stad voorstellen, maar ook de ramp. Romeinen wisten niet wat vulkanen waren, noch wat ze kunnen doen (ze hadden er zelfs geen woord voor). Het moet verschrikkelijk zijn geweest om te zien hoe uit de berg in de verte ineens een donkere wolk verscheen. Een vreemde wolk, in de vorm van een pijnboom. Je wordt verrast door de as, plotseling midden in de nacht, en stikt. En als je het geluk (of ongeluk, ligt er maar aan hoe je het bekijkt) hebt om het te zien aankomen, probeer je nog te weg te komen, maar vluchten is onmogelijk. De dood is onvermijdelijk.

zaterdag 24 november 2012

Sant'Ignazio

We zijn weer in Rome, wederom in een kerk; in de Sant'Ignazio, een koepelkerk zonder koepel.

Toen deze kerk in de zeventiende eeuw gebouwd werd, was het eigenlijk de bedoeling dat het een koepelkerk zou worden. Alleen de omwonenden waren het er niet mee eens. Ze waren bang dat de koepel al hun zonlicht zou blokkeren. En wat doe je dan als architect? Dan maak je gebruik van gezichtsbedrog, en houd je iedereen tevreden.

Andrea Pozzo verzorgde de plafondschildering voor de 'koepel'. Aan de binnenkant van de pseudo-koepel schilderde hij een fresco, dat haast niet te onderscheiden is van een echte koepel. Maar slechts op één plaats in de kerk: op een gouden stip op de vloer. Staande op die ene stip klopt het perspectief precies, en zie je dus ook echt een koepel. Loop je echter verder door, dan zie je dat de koepel nep is.

Over de geschiedenis, interieur en exterieur is genoeg te vinden op internet. En interessant is het niet om daar verder over uit te weiden. Liever ga ik wat dieper in op Andrea Pozzo en zijn fresco's in de Sant'Ignazio.

Andrea Pozzo was een monnik van de jezuïetenorde. Hij schilderde naast de koepel ook de grandioze fresco die zich uitstrekt over het plafond van het schip van de kerk en de half-koepel boven het altaar. Iedere keer slaagt hij erin om ruimten te veranderen, muren te verhogen en koepels te scheppen waar er geen zijn. Zijn fresco's voeren je naar andere, denkbeeldige ruimten. De thematiek van zijn werken hier in de kerken is dikwijls het leven van sint Ignatius (logisch ook, gezien de kerk naar hem vernoemd is). Pozzo is onbekend, maar daarmee niet onbemind. Iedereen die de kerk bezoekt, raakt onder de indruk van deze opvallende muurschilderingen die verrassen en betoveren. Zijn naam leeft niet, maar zijn werk des te meer.

dinsdag 20 november 2012

Pantheon

We zijn in Rome. We staan op een plein en voor ons doemt een enorme koepel op, met aan de voorkant zuilen. Het lijkt op een tempel, maar is het niet. Of in ieder geval niet meer. Het is druk op het plein. Mensen stromen het gebouw in en uit.

Dit gebouw is het Pantheon, een enorme koepelkerk, die oorspronkelijk dienst deed als Romeinse tempel.


We lopen het gebouw binnen, en verwonderen ons over de grootte, de ruimtelijkheid. De marmeren vloeren. Het plafond, en het gat in het plafond. Een lichtstraal valt door dat gat. Zo'n gat schijnt een oculus te heten, en belangrijk te zijn voor de constructie. Iets met krachten, anders stort het in.

Het gebouw heeft nogal wat veranderingen doorgemaakt. Oorspronkelijk bedoeld ter verering van alle goden van het Romeinse pantheon, later 'hergebruikt' als katholieke kerk (in 609 begon die periode). Marmer van de buitenkant afkomstig is verwijderd, het brons van het plafond is omgesmolten voor het baldakijn van de Sint Pieter. Oude beelden weg, nieuwe beelden erin. Graven, dat ook. Geen kerk zonder graven. Kunstenaars wilden er maar al te graag begraven worden. De schilder Rafaël, de componist Corelli en de architect Peruzzi.

En nog steeds is het prachtig om in rond te lopen, alleen wat druk...

(Ik heb een meer informatieve blog over het Pantheon geschreven als onderdeel van mijn vorige Rome-reis: http://otjeblogtcultuur.blogspot.nl/2012/03/pantheon.html)

zaterdag 17 november 2012

Manon

Gisteravond was het dan eindelijk zo ver: de première van Manon. Van Manon wist ik weinig, slechts wat in het online magazine van Opera Zuid stond. Ik kende het verhaal, maar niet de muziek, noch de vormgeving, noch de componist. Maar ik ben heel aangenaam verrast (niet dat ik iets anders verwachtte van Opera Zuid).


Manon is een komische opera van Jules Massenet, met een wel erg hoog gehalte aan drama. Manon, een jong meisje, wordt door haar ouders naar West-Europa gestuurd om daar te gaan werken in een klooster. Aangekomen op het vliegveld na een lange reis ontmoet ze een jongen (Le Chevalier de Grieux), de liefde van haar leven. Ze gaat met hem samenwonen, maar is diep ongelukkig. Ze zijn straatarm, wonen in een oude caravan, en Manon ziet zich gedwongen om betaalde seks te hebben (zonder medeweten van Chevalier, overigens). Een van haar klanten is een rijke advocaat (Monsieur de Brétigny), die verliefd op haar is. Ze verlaat Chevalier voor Brétigny en gaat een mooi leven tegemoet, maar zonder haar grote liefde.

Chevalier wil niet verdergaan zonder Manon, en besluit priester te worden. Ook Manon mist Chevalier iedere dag. Als ze hoort dat Chevalier wil intreden, moet en zal ze hem tegenhouden. Ze gaat naar hem toe en overtuigt hem van haar liefde. Ze laat Brétigny in de steek, en gaat verder met Chevalier. Om niet in armoede verder te hoeven leven overtuigt Manon hem ervan om te gokken in een casino. Maar ze worden beiden opgepakt onder beschuldiging van vals spel, en Manon dreigt het land uitgezet te worden. Als Chevalier vrijkomt, zet hij alles op alles om haar te redden...

(Dit is het verhaal van de Opera Zuid-productie uit 2012; een variatie op het originele verhaal.)


Lotte de Beer is er geweldig in geslaagd om een oud, ietwat duffe opera om te zetten in een moderne opera (zónder de rare momenten waar het verhaal niet helemaal klopt). Dat is ook waar ze bekend om staat, om  haar moderne variaties op oude opera's. Ze is dan ook niet voor niets de artistiek directeur van het Nieuw Nederlands Operafront, een jong operagezelschap dat probeert een jonger publiek te trekken en hard werkt aan de opera van de eenentwintigste eeuw. Maar dat is niet alles, in 2011 was ze artistiek leider van het festival ter ere van de vijfentwintigste verjaardag van het Muziektheater Amsterdam, een festival met vijfentwintig verschillende opera- en balletproducties. Van die producties regisseerde zijzelf Aïda, die het festival opende. (Dit is overigens lang niet alles. Hoewel De Beer jong is, heeft ze al vele succesvolle producties op haar naam staan.)

woensdag 14 november 2012

Colosseum

We zijn nog steeds in Rome. Nadat we een korte pauze hebben gehouden, lopen we nu het Colosseum binnen, het grootste amfitheater uit de Romeinse tijd dat nu nog over is. En het is enorm!

De grootte blijft indrukwekkend. Stel je voor dat dit helemaal vol zat met Romeinen, kijkend naar het spektakel dat zich beneden afspeelt. De gladiatoren komen een voor een op, en stellen zich op voor de plaats waar de keizer met zijn familie zit. In koor roepen ze: "Ave Caesar, morituri te salutant!"*

En dan beginnen de gevechten. Eerst gevechten tussen gladiatoren en dieren, daarna gladiatoren tegen elkaar. Iedere gladiator heeft zijn eigen rol, te herkennen aan zijn uitrusting. Iedere uitrusting heeft bepaalde voor- en nadelen. Je kan fantastische wapens hebben en goede bescherming, maar dan draag je wel een helm die je zicht vermindert. Of je hebt weinig wapenrusting, maar je bent wel wendbaar.



De gevechten waren spannend, spectaculair en vooral bloederig. Romeinen waren sowieso niet vies van een beetje bloed of ingewanden. Als een gladiator een ander gladiator had ingemaakt, moest deze aan de keizer toestemming vragen om hem te doden. Stak hij z'n duim omhoog, dan bleef de verliezer leven, stak hij echter zijn duim naar beneden, betekende het zijn dood.

De winnaar kreeg een geldbedrag, een olijftak en een geldbedrag.

De gevechten vonden, in ieder geval in het Colosseum, niet een voor een plaats, maar meerdere gevechten tegelijk. Als het ene verveelde, kon je nog naar het andere kijken. En je had altijd goed zicht op wat er gebeurde. Als je een vrije man was, dan. Vrouwen en slaven hadden slechtere plaatsen, bovenaan in de arena.

(Ik heb al eerder een meer informatieve blog geschreven over het Colosseum: http://otjeblogtcultuur.blogspot.nl/2012/03/colosseum.html)

*In het Nederlands: "Gegroet Keizer, zij die zullen sterven groeten u!" Caesar was een titel, en verwijst dus niet naar Julius Caesar.

zaterdag 10 november 2012

Skyfall

Even for the record: gisteravond was de eerste keer dat ik een James Bond-film -helemaal- heb gezien. In de bioscoop! En Skyfall is geen slechte film voor een eerste keer...

In Skyfall draait alles om de verledens van personages. De schurk had vroeger dezelfde functie als Bond met M als baas, M moet met pensioen en voor Bond zelf wordt alles ook erg persoonlijk (vooral op het einde, waarin hij met M vlucht naar zijn geboortehuis).

Het verhaal is niet bijster origineel, maar wel erg mooi verfilmd. De sfeer wordt steeds duisterder naar mate de film vordert, en de locaties zijn prachtig en de dames zijn erg sexy (zonder sletterig over te komen). Het enige minpunt aan de film is het vaak iets te nadrukkelijke product placement (maar echt storend is het niet, het valt alleen op/tegen dat Bond Heineken drinkt). Maar de film is vooral heel erg Brits.

Skyfall is geregisseerd door Sam Mendes, een Engelse film- en toneelregisseur. Hij is vooral bekend van zijn awardwinnende films American Beauty, Road To Perdition, Revolutionary Road en -natuurlijk- Skyfall en zijn donkere versies van de musicals Oliver!, Cabaret, Company en Gypsy.

vrijdag 9 november 2012

Concerto in dialogo

Gisteravond ben ik naar een concert geweest. Een totaal onverwacht concert, als ik eerlijk ben. Theater Aan Het Vrijthof (@TheaterVrijthof) heeft op Twitter een paar dagen geleden een prijsvraag gepost, waarbij je kaarten kon winnen voor Concerto In Dialogo van De Nederlanse Bachvereniging. En ik heb gewonnen.

Concerto In Dialogo staat in het teken van religieuze dialogen in muziekstukken van de vroege barok. Denk: een achtkoppig koor, oude -en soms ietwat curieuze- instrumenten, klassieke muziek (waaronder J.S. Bach, natuurlijk). Mooi!


Ik wist eerlijk gezegd echt niet wat ik moest verwachten, maar was zeer aangenaam verrast. De muzikanten waren geweldig, en de zangers waren fantastisch! Er was zelfs een countertenor* bij (altijd leuk voor de nerds onder ons), mét krachtige stem. Ongelooflijk, nog nooit ben ik zo in vervoering geraakt bij zulke oude muziek, en dan zelfs van het religieuze type.

Een kleine sfeerimpressie in de vorm van het stuk Liebster Jesu, Mein Verlangen (gecomponeerd door J.S. Bach). Dit is trouwens ook het stuk waar de prijsvraag over ging:



De muziek die werd gespeeld was van J. Rosenmüller, D. Mazzocchi, H. Schütz, J.C. Bach en J.S. Bach.

*Een countertenor is een man die in een altregister zingt, wat wil zeggen dat hij even hoog zingt als de laagste vrouwenstem.

donderdag 8 november 2012

Forum Romanum en Curia Julia

Alweer een blog. Zoals ik gisteren al zei, zijn mijn blogs minder frequent, maar dat sluit niet uit dat ik soms een paar dagen achter elkaar iedere dag blog. Of zoiets.



Dit was de tweede keer dat ik er ooit geweest was, en het was net zo bijzonder als vorige keer. Dit is ooit hét centrum geweest van niet alleen Rome, maar heel het Romeinse rijk. Dit was het centrum van de wereld! Financieel, politiek, religieus, en dat alles bij elkaar op één plein.

Wat wel anders was deze keer, was dat ik andere dingen heb gezien. Veel dezelfde, maar ook dingen waar ik origineel omheen ben gelopen (zoals de Curia Julia en de tempel van Caesar).

Voor een beetje algemene informatie, kun je het best naar mijn eerste blog gaan, want van hieraf aan ga ik het alleen nog maar over de curia hebben.


Het nogal rechthoekige gebouw op deze foto is de Curia Julia, het senaatsgebouw van het oude Rome (de plaats waar de senaat samenkwam, een soort Eerste en Tweede Kamer ineen). Deze Curia heeft Caesar laten bouwen, ter vervanging van Curia Cornelia (die op zijn beurt weer de Curia Hositilia verving). Caesar heeft echter nooit de voltooiing van de bouw kunnen meemaken, dat werd gedaan na zijn dood onder Augustus.

Wat de Curia bijzonder maakt, is dat het een van de weinige klassieke gebouwen is die nog intact zijn. Dit dankzij het feit dat het vanaf de zevende eeuw als kerk werd gebruikt en een paar latere restauraties. Intact, dat wil zeggen op een paar delen na, die dateren uit de '30-er jaren van de vorige eeuw (net nadat de kerk 'ontkerkt' werd).

De binnenkant van de Curia is prachtig om te zien, maar er zijn geen goede foto's van. Vooral de vloer en reliëfs zijn erg mooi. Als je ooit op het Forum mocht zijn, sla dit gebouw aan de rand dan niet over, ga naar binnen en kijk eens rond. Je zult versteld staan.

woensdag 7 november 2012

The lives of a cell

Ik blog nog maar weinig de laatste tijd, maar niet getreurd. Hoewel minder frequent, de blogs zijn nog hetzelfde als altijd. Dus hierbij, alweer, een boek: The Lives Of A Cell van Lewis Thomas.

The Lives Of A Cell is een wetenschappelijk boek, maar geen verslag of iets dergelijks. Het is een soort poëtische kijk op wetenschap, en dan met name biologie. Het zijn korte essays over een bepaald thema uit de biologie, zoals dood, maar ook organellen (de organen van een cel) of de oorsprong van bepaalde woorden.

Het zijn een soort verhaaltjes van maar een paar bladzijden, verhaaltjes vol verwondering en liefde voor het onderwerp. Ze zijn interessant en leerzaam, hoewel soms wat verouderd (het boek is in 1974 verschenen, en de wetenschap staat nooit stil).


Lewis Thomas was (ja 'was', want hij is in 1993 overleden) een natuurkundige, dichter, etymoloog, essayist, administrateur, docent, beleidsmedewerker, essayist en onderzoeker. Een veelzijdig man dus, wat ook wel te merken valt aan de manier waarop het boek is geschreven. Het is wetenschap, maar dan opgetekend in heel elegant taalgebruik.

Een kleine waarschuwing: het boek is goed te lezen, voor mensen die al iets meer kennis hebben over biologie. Je moet een bepaalde biologische woordenschat hebben, en bijvoorbeeld weten wat prokaryoot is (een term die aangeeft dat de cellen van een organisme geen celkern bevat), of wat feromonen zijn (geurstoffen). Niet leesbaar voor iedereen, maar zeker de moeite waard voor (amateur)biologen/wetenschappelijk geïnteresseerden/mensen die biologie hebben in hun profiel op de middelbare school.

zaterdag 3 november 2012

Online magazine Opera Zuid (editie Manon)

Het nieuwe online magazine van Opera Zuid is uit, genoeg reden voor mij dus om een blog te schrijven.

Deze keer staat het magazine in het teken van hun nieuwste operaproductie: Manon. Manon is, in deze productie, een jonge vrouw uit de Balkan die naar Europa is gestuurd om daar in een klooster te gaan werken. Maar daar is zij, levenslustig als ze is, het helemaal niet mee eens. Ze raakt verliefd op de luxe en weelde, en vertrekt met de eerste de beste man die ze tegenkomt. Als de creditcard van zijn pappa wordt geblokkeerd, ziet Manon in dat ze eigenlijk helemaal niet de rest van haar leven met hem wil doorbrengen, en laat hem achter voor een andere, rijkere man.

In het magazine komen, zoals altijd, de verschillende aspecten van deze productie aan bod. De regisseuse, Lotte de Beer, vertelt over haar productie; het verhaal wordt uitgelegd; de mensen achter de productie worden voorgesteld; en natuurlijk is er nog veel meer.

Het tijdschrift:

vrijdag 2 november 2012

The asylum for wayward Victorian girls

Vandaag een wel heel speciaal boek. Een boek dat ergens het midden houdt tussen thriller, fantasy, autobiografie en psychologie. Klinkt als een enorme mengelmoes van genres? Is het ook, maar vergeet niet dat het geschreven is door Emilie Autumn, die met al haar werk buiten alle genres valt. O ja, het boek is nog volledig geïllustreerd ook.


The Asylum For Wayward Victorian Girls gaat over de tijd die Autumn in een gekkenhuis heeft doorgebracht, naar aanleiding van een zelfmoordpoging. In het gekkenhuis vindt ze langzaam maar zeker briefjes tussen haar spullen, briefjes van een meisje genaamd Emily. Emily schrijft over haar leven in Victoriaans Engeland, en dan vooral over haar eigen belevenissen binnen een gekkenhuis genaamd The Asylum For Wayward Victorian Girls, waar ze in opgenomen wordt na -hoe verrassend- een zelfmoordpoging. Langzaam maar zeker komen de twee werelden samen.

Het boek is geschreven aan de hand van twee soorten brieven (de Hospital Entries van Emilie en de Asylum Letters van Emily), af en toe afgewisseld met dagboeken (The Cutting Diary over zelfmutilatie, The Drug Diary over medicijnen en The Suicide Diary over zelfmoord). Dit alles zorgt ervoor dat je een dagboek-idee krijgt, met verschillende, losse episoden uit het leven van de twee hoofdpersonages.


Emilie Autumn is een van de veelzijdigste artiesten van deze tijd. Ze is muzikant, componist, schrijver, dichter en tegenwoordig ook acteur (in The Devil's Carnival speelt zij de rol van The Painted Doll). Tegenwoordig is ze druk bezig met The Asylum tot musical te bewerken, en met haar Fight Like A Girl-album toeren, waarbij de optredens alvast een voorproefje zijn van de musical.

De soundtrack van de musical is al uit in de vorm van haar nieuwe album Fight Like A Girl, alleen zingt ze op dat album alle rollen zelf. De musical zal geregisseerd worden door Darren Lynn Bousman, onder andere bekend van de Saw-films, Repo! The Genetic Opera en The Devil's Carnival.

woensdag 31 oktober 2012

Capitolijnse musea

We zijn aangekomen in Rome, en lopen langs het Forum Romanum (wat we later nog zullen bezoeken) naar de Capitolijnse Musea. We hebben heel weinig tijd, maar dat weerhoudt ons om toch nog even snel binnen te kijken.


De Capitolijnse Musea zijn een groep kunst- en archeologische musea, die rond een centraal plein liggen. Een heel beroemd plein, ontworpen door Michelangelo, dat tegenwoordig afgebeeld staat op de achterkant van Italiaanse euromunten van vijftig cent. De collecties van de musea bevatten vele Romeinse beelden, inscripties en andere artefacten; kunst uit de middeleeuwen en Renaissance; en juwelen, munten en andere - op deze blog niet nader gedefinieerde - voorwerpen.


Naast de vele andere beroemde Romeinse beelden in het museum, is dit een van de indrukwekkendste. Dit is de Colossus van Constantijn, met zijn 12 meter wellicht een van de grootste beelden ooit. Niet dat er veel van over is, overigens, maar de brokstukken geven wel een aardig idee van hoe hij ooit moet zijn geweest. Hij is opgesteld op een binnenplein in een van de musea. Nou ja, dat wat ervan over is: een voet, een bovenarm, een hoofd, een hand, een onderbeen(?) en een knie.


En dit is een ander beroemd standbeeld, ook uit de Romeinse tijd. Het is het bronzen ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius, dat lange tijd buiten op het plein heeft gestaan. Kun je je het voorstellen? Een Romeins bronzen standbeeld dat gewoon open en bloot buiten staat? Nu staat er een exacte kopie, gemaakt toen het originele standbeeld in 1981 naar binnen werd verplaatst voor restauratie.

(Extra weetje: het paard iets te klein lijkt voor de ruiter. In de Romeinse tijd waren er nog geen paarden van 2 meter, zoals we die nu hebben, en waren ze simpelweg een stuk kleiner. Destijds was het doodnormaal, nu ziet het er ietwat vreemd uit, zo'n klein paard onder een grote man.)

maandag 29 oktober 2012

De gelukkige huisvrouw

Het gaat lekker met De Beste Debuutromans. In zeer korte tijd heb ik alweer nummer 4 uitgelezen. Iets wat natuurlijk ook aan het boek zelf ligt, maar dat terzijde.

De Gelukkige Huisvrouw is de debuutroman van Heleen van Royen. En gaat, zoals velen al zullen weten, over de 31-jarige Lea, die volledig doordraait na de geboorte van haar kind. Nadat ze haar kind in een doos probeert te stoppen, laat haar man Harry haar opnemen. Weer thuis zoekt ze een psychiater op, die erachter komt dat ze nooit een traan heeft gelaten om haar vader die zelfmoord heeft gepleegd toen zij een tiener was. Onder begeleiding van deze psychiater duikt ze in haar vaders verleden.


Heleen van Royen is een Nederlandse schrijfster en columniste (bij Het Parool). De Gelukkige Huisvrouw is haar eerste, en waarschijnlijk ook haar meest succesvolle boek (hoewel over het succes van haar andere werken ook niet te klagen valt). De Gelukkige Huisvrouw is tegenwoordig al in elf talen vertaald, waaronder Engels, Fins, Duits, Noors en Zweeds. Al eerder werd het verhaal bewerkt tot theaterstuk, en in 2009 ging de verfilming in première (met Carice van Houten als Lea en Waldemar Torenstra als Harry).

zondag 28 oktober 2012

Verleiding & betovering

Gisteravond ben ik naar een prachtig concert geweest van het Limburgs Symfonie Orkest. Een concert dat in het teken stond van filmmuziek. Wat? Filmmuziek? Denk aan Harry Potter, Lord of the Rings, Narnia, Slumdog Millionaire, World Trade Center, Shrek. Kun je je de soundtrack een beetje voor de geest halen? Ja, dat soort muziek.

De muziek was prachtig en erg gevarieerd. De films kwamen uit Amerika, Groot-Brittanië, India en Japan. En de genres van fantasy tot oorlog, van comedy tot actie.

De dirigent, Dirk Brossé, leidde niet alleen het orkest, maar vertelde ook over de stukken die werden gespeeld en de films waar ze uitkwamen. Over hoe filmmuziek tot stand komt, over de componisten, over het verschil tussen muziek voor films en series (waarbij veel rekening moet gehouden met waar de muziek uit komt, uit muziekinstallaties van zeer hoge kwaliteit, of slechts twee kleine doosjes). Hij vertelde interessant, met erg veel humor.


Het absolute hoogtepunt van de avond vond ik de sitarsolo uit Slumdog Millionaire, gespeeld door Roopa Panesar (de schone dame op de foto hierboven). Slumdog Millionaire is een fantastische film, mét prachtige muziek, geschreven de Indiase componist A.R. Rahman. Rahman komt uit de Bollywood-filmindustrie, en dit is zijn eerste westerse film. Voor deze film heeft hij dan ook gekeken hoe westerse componisten filmmuziek aanpakken, om dat de componeren met zijn Indiase roots.

vrijdag 26 oktober 2012

San Miniato al monte

Ik realiseer me net dat ik al twee weken niet meer over Florence/Rome/Pompeii heb geblogd. Sorry daarvoor, ik had geen tijd/andere onderwerpen om over te bloggen die iets meer prioriteit hadden. Maar geen excuses zijn beter dan blogs, toch?

Dit zal de laatste blog zijn over Florence, de rest zal alleen nog over Rome en Pompeii gaan, maar niet getreurd, de blogs tot nu toe zijn slechts het topje van de ijsberg - of zelfs nog niet eens.

Van de San Miniato Al Monte wordt gezegd dat het de mooiste kerk van heel Italië is en dat het het mooiste stukje romaanse architectuur is van Toscane. I couldn't agree more. Geen foto op het internet kan de ware pracht weergeven van de kerk (daarom dus deze foto van de koepel). Het is groot en rijk versierd, maar in geen enkel opzicht overdadig, eerder sober (als je begrijpt wat ik bedoel). Dit is hoe kerken zouden moeten zijn; ze leiden niet af van het geloof, maar versterken de verhalen juist door beeldmateriaal.

De San Miniato Al Monte ligt op een van de hoogste punten van Florence, en om er te komen moet je vele trappen beklimmen. Maar: ieder nadeel heb z'n voordeel, want dit zorgt er ook voor dat het er heel rustig is en je op je gemak de hele kerk kunt bekijken zonder je door mensenmassa's te moeten worstelen. (Let wel op: de kerk wordt nog steeds gerund door broeders, en is dus niet ieder moment van de dag open voor publiek.)

Over de geschiedenis en de architectuur zal ik hier niet uitweiden. Op Wikipedia (de Engels- of de Nederlandstalige) staat alles prima uitgelegd, maar het mooiste is eigenlijk om niets op te zoeken en gewoon de kerk te bezoeken. Je zult versteld staan.

dinsdag 23 oktober 2012

Andy Warhol - The last supper (pink)

Dit is de vreemdste tentoonstelling ooit. Is het eigenlijk wel een tentoonstelling te noemen? Het bestaat slechts uit één kunstwerk - een enorm kunstwerk, dat wel, maar dan nog...

Het kunstwerk is een zeefdruk van Andy Warhol, de beroemde pop artkunstenaar. Dit is een van de zeefdrukken die hij maakte van Da Vinci's Laatste Avondmaal, dit maal in fel roze* en twee naast elkaar. Het is totaal bizar om zo'n beroemd werk te zien in het roze, maar waarschijnlijk was dat juist de bedoeling. Het doek is enorm; met zijn zeven meter is het slechts een meter smaller dan het origineel. Hier in De Nieuwe Kerk van Amsterdam is het de eerste keer dat het kunstwerk tentoongesteld wordt in Europa, en daarmee extra speciaal.

Andy Warhol - The Last Supper (Pink) is van 6 oktober tot 11 november 2012 te zien in De Nieuwe Kerk in Amsterdam, slechts vijf weken. Deze tentoonstelling is deel van de serie Meesterwerken, waarbij iedere herfst een maand lang een meesterwerk met een religieus thema wordt tentoongesteld. Het vorige, en eerste, meesterwerk uit de serie was De Heilige Familie van Rembrandt.

*Op de foto komt de kleur niet goed over; je zult me dus op m'n woord moeten geloven.

zondag 21 oktober 2012

De zwarte met het witte hart

Tussen twee blogs over tentoonstellingen/pop art in prop ik nog even een boek. En niet zomaar een boek, want deel van de Volkskrant-serie De Beste Debuutromans. Nummer drie in dat rijtje is Arthur Japin, dus bij deze.


Tot nu toe is De Zwarte Met Het Witte Hart het treurigste boek in de serie. Het boek speelt zich af tussen 1836 en 1900. Kwasi en Kwame, twee Afrikaanse prinsjes, worden naar Nederland gehaald en voor de rest van hun leven van hun familie te worden gescheiden. Waarom? Ze dienen als geschenk voor Willem I als onderpand voor de illegale slavenhandel van de Nederlandse regering.

In Delft worden de jongens als Hollanders opgevoed. Kwasi probeert uit alle macht een Nederlander te worden en zich aan te passen aan de Hollandse gebruiken, Kwame wil vooral zijn Afrikaanse identiteit behouden om later terug te kunnen keren naar zijn eigen volk.


Arthur Japin is een van de grootste Nederlandse schrijvers die op dit moment leven. Zijn werk wordt geprezen, bekroond en in recordoplages gedrukt (813000 exemplaren van De Grote Wereld). Zijn werk kenmerkt zich door autobiografische en/of historische elementen. Van De Zwarte Met Het Witte Hart bestaat ook een opera, gecomponeerd door Jonathan Dove, waarvoor Japin het - Engelstalige - libretto heeft geschreven.

vrijdag 19 oktober 2012

Pop art in Europa

Ik zei toch dat ik deze vakantie naar nog een tentoonstelling zou gaan? En beloofd is beloofd, dus bij deze: Pop Art In Europa, te zien in Museum Het Valkhof te Nijmegen.

Pop Art In Europa is een overzichtstentoonstelling over de kunststroming pop art, over de tijd waarin het gemaakt is, de grote gebeurtenissen, de sociale omstandigheden. Over de inspiratiebronnen van de kunstenaars. Over pop art. Maar dan in Europa, om duidelijk te maken hoe pop art in Europa ontstond, met de specifieke situaties in Europa (vooral communisme schijnt een geliefd - typisch Europees - thema, in plaats van elektrische stoelen, om maar iets te noemen). Alle tentoongestelde werken zijn dus ook van Europese kunstenaars, om zo een goed overzicht te geven van de precieze stroming in Europa.


De tentoonstelling was prachtig opgezet, duidelijk naar thema, met eventuele extra informatie bij de werken (en het thema van de desbetreffende zaal), én een audiotour waarop je naast extra informatie ook fijne jaren '60-muziek op kon afspelen. Alleen het jammere was dat er maar zeer weinig kunstwerken waren van de echt grote Europese pop art-kunstenaars, zoals Niki de Saint Phalle en David Hockney. Maar het blijft toch een mooie tentoonstelling.

donderdag 18 oktober 2012

Uffizi

Wat moet je zeker doen als je ooit in Florence bent (al is het maar een dag, zoals bij mij)? Juist, naar het Uffizi. Je kunt het simpelweg niet maken om er niet heen te gaan (al is het alleen maar om de Venus van Botticelli te zien). Hoe kun je nu niet naar zoveel topstukken willen kijken? En trouwens, het is ook nog eens een van de oudste en bekendste musea van de westerse wereld. Dus...


Mijn bezoek aan het Uffizi was jammer genoeg van korte duur. Een van de nadelen van schooluitstapjes zijn strikte tijdschema's waar je je aan moet houden, zodat je alles kunt zien. Ik zou met gemak een hele dag omkrijgen in dit museum, maar het was me - jammer genoeg - niet gegund. Er stonden immers ook nog andere dingen op het programma. Maar hoewel het bezoek kort was, was het wel zeer bijzonder - en leerzaam (een van de voordelen als de begeleider van jouw groep een docent tekenen is).

De Geboorte Van Venus van Sandro Botticelli is slechts een van de vele meesterwerken van het Uffizi, maar wel een zeer bekende. Wat Botticelli hier doet is zeer gewaagd, naaktheid werd namelijk niet heel erg op prijs gesteld in die tijd (halverwege vijftiende eeuw); alleen Adam en Eva en bij tijd en wijle een Maria die Jezus de borst geeft, maar dat was het dan. Waarschijnlijk waren zijn sponsoren wel gecharmeerd van het idee van een schilderij met een klassiek thema, maar een volledig naakte Venus die zich slechts bedekt met haar haren en armen? Mmm, nee, zoiets werd niet heel erg gewaardeerd. (Daarna heeft hij dan ook bijna alleen nog maar godsdienstelijke schilderijen gemaakt.)


Een van mijn persoonlijke favorieten uit de collectie van het Uffizi is deze Medusa van Caravaggio. Prachtig is de gelaatsuitdrukking van het monster Medusa, de beweging in de slangen die haar haar vormen, en het bloed dat letterlijk uit de nek spuit. De scène die is afgebeeld is Medusa's hoofd net nadat het is afgehakt door de Griekse held Perseus. Perseus kreeg de opdracht om Medusa te onthoofden van Athena, die het daarna gebruikte voor haar schild (waarom is me niet helemaal duidelijk).

woensdag 17 oktober 2012

Dans la maison

Vandaag was een dagje film voor mij. Tja, wat moet je anders op een ietwat triestige herfstdag zonder school? De dag ervoor was ik al naar een tentoonstelling geweest, en op woensdagmiddag is er gereduceerd tarief bij de bioscoop. Klinkt als het perfecte plan, toch?



Dans La Maison is een van de merkwaardigste films die ik ooit gezien heb. De film gaat over Germain, een uitgebluste leraar Frans, en Claude, een bijzonder getalenteerde scholier. Claude schrijft over hoe hij binnendringt in het gezin van zijn klasgenoot Rapha, zijn avances met diens moeder. Germain ziet het genie, maar vooral ook het gevaar in van de opstellen. Aan de ene kant moedigt hij de jongen aan om verder te gaan, van de andere kant wil hij hem tegenhouden. Uiteindelijk zullen de opstellen verstrekkende gevolgen hebben - voor iedereen...

François Ozon is een Franse filmregisseur. Zijn films kenmerken zich alle door hun scherpe satirische humor en opvallende uitingen van menselijke seksualiteit. Hij wordt gezien als een van de meest belangrijke regisseurs in de New Wave-beweging in de Franse cinema. (Je kent hem misschien wel van Potiche, een geweldige film uit 2010. Ik heb hem gezien, maar helaas was dat voor de tijd van Otje Blogt Cultuur en is er geen blog over.)

dinsdag 16 oktober 2012

Playboy architecture, 1953-1979

Het is herfstvakantie voor mij. En herfstvakantie betekent veel vrije tijd, dus ook tijd om culturele dingen te ondernemen. En natuurlijk horen daar ook tentoonstellingen bij, waarvan PlayBoy Architecture, 1953-1979 de eerste is.

Playboy Architecture, 1953-1979 is een tentoonstelling geheel geweid aan de rol die architectuur en design had in het blad Playboy in de periode van 1953 tot 1979. Deze twee dingen speelden een opvallend en opmerkelijk grote rol in het blad, een veel grotere rol dan dat je (of in ieder geval ik) in eerste instantie zou denken.


Design/architectuur en Playboy blijken onlosmakelijk met elkaar te verbonden, want een vitaal deel van de Playboy-levensstijl. Het blad draaide, vooral in die tijd, niet slechts om pin-ups, maar ook om een hele levensstijl die erbij hoorde. De typische playboy was een achtentwintigjarige single man, modebewust, een beetje à la Mad Men. Het blad was een stijlgids voor deze mannen, een bijbel voor het leven.

De tentoonstelling belicht de verschillende kanten van Playboy Architecture, van stoelen tot literatuur, van het Playboy-vliegtuig tot de vrijgezellenappartementen. Alles met mooi beeldmateriaal uit het blad zelf, en eventueel videomateriaal of extra attributen. En natuurlijk zijn er vele edities van het blad zelf uit die tijd die je kunt doorbladeren.

Het is een tentoonstelling die verrast en leerzaam is, maar vooral ook heel erg mooi.

maandag 15 oktober 2012

Duomo

Oké, kom maar op met de nieuwe reisblogs! Nu ik net klaar ben met Portugal, kan ik meteen weer door met de drie-eenheid Florence - Rome - Pompeii. Bij deze dus de eerste, over de dom van Florence.


De Duomo (of Santa Maria del Fiore, zoals hij tegenwoordig officieel heet) is hét symbool van Florence. Deze kerk is gebouwd in het begin van de dertiende eeuw, en was revolutionair voor zijn tijd - vooral de koepel. In die tijd was het nog niet gelukt om zo'n grote koepel te bouwen zonder steunconstructie. Meer dingen werden toegevoegd, waaronder een balkon. Maar de bouw kwam stil te liggen in 1515 na een opmerking van Michelangelo ("Het lijkt op een krekelkooi."). Tja, Michelangelo's wil is wet, in ieder geval op artistiek gebied. Nog steeds zijn enkele zijden kaal.



De kerk is vooral indrukwekkend aan de buitenkant, aan de binnenkant valt het tegen (met dank aan Michelangelo). Maar de koepel is wel mooi. Het beeldt het laatste oordeel uit, met hemel - inclusief Jezus - en hel - inclusief duivel. En in de kerk is ook nog een beroemd schilderij van Dante te zien met op de achtergrond een scène uit zijn Hemelse Komedie (zie afbeelding hierboven). Maar heel erg de moeite waard is het niet...

zondag 30 september 2012

Vive la France

Gisteravond was ik aanwezig bij een prachtig concert van het Limburgs Symfonie Orkest. Ik heb vroege kaartjes van drie van hun concerten, dankzij Kumulus. Ik heb die kaartjes gekocht, maar eigenlijk weet ik nog steeds maar half wat voor concerten het zijn. Dit was het eerste.

Ik heb mijn kaart gekocht voor dit concert, denkende dat alleen maar Saint-Saëns ten gehore zou worden gebracht. Ware het niet dat Saint-Saëns slechts deel was van het programma, naast Ravel, Roussel en Debussy. Het was dus een avond vol Franse romantiek.


Het was mooi - mooi uitgevoerd, mooie muziek -, het enige probleem is dat ik niet zo van romantiek houd (hoewel ik het zelf wel vaak speel). Begrijp me niet verkeerd, het LSO was even goed als altijd, maar de muziek raakte me niet. Het is te zoetsappig, te lieflijk...

Behalve Saint-Saëns. Zijn derde vioolconcert is prachtig! Het is iets duisterder, ietwat onderkoeld, af en toe heeft het zelfs iets van zigeunermuziek weg. En dan die solo-viool! Nooit eerder heb ik zo'n mooi stuk gehoord voor orkest met solist. De solist vertelt het verhaal, en het orkest antwoordt daarop, maar op ongekende wijze. Dit is een van de weinige stukken waar het echt een harmonieus geheel vormt (in mijn opzicht, dan) - maar natuurlijk helpt het ook mee dat Lisa Jacobs die solist was.

Lisa Jacobs is een van de beste violisten van dit moment*. Als zij speelt gaat een wereld open; het is pure magie. De klanken van haar viool dringen diep door in ieders ziel, of je nu van klassieke muziek houdt of niet. Ongelooflijk!

*Ze heeft zowel haar bachelor als haar master afgesloten met als eindoordeel een tien met onderscheiding. Verder heeft ze, zowel als solist, als met orkesten, als in kamermuziekverband. Zij speelde in Wenen, Praag, Duitsland, Slovenië, Portugal, Zwitserland, Liechtenstein, Rusland, Frankrijk, Litouwen, Mexico, Oekraïne, de Verenigde Arabische Emiraten en Italië. Een paar van de concerten waar zij mee op heeft getreden zijn het Koninklijk Concertgebouw Concert (haar debuut op zeventienjarige leeftijd), het Residentie Orkest, het Jeugd Orkest Nederland, Orkest van het Oosten, Amsterdam Sinfonietta, het Amsterdam Symphony Orchestra, het Orchestra Sinfonica Abruzzese, the Lithuanian State Symphony Orchestra, het Staatsorkest van Oekraïne en the Lithuanian Chamber Orchestra (en nu dus ook het Limburgs Symfonie Orkest). En dan te bedenken dat ze nog geen dertig is.

vrijdag 28 september 2012

Mosteiro de Santa Maria de Alcobaça

De laatste blog uit de serie Lissabon - Beira-provincies is deze. Dit was de laatste dag in Portugal, de dag waarop we terugreden naar Lissabon. En dit is wat we op die laatste dag nog gedaan hebben.

Dit Mosteiro De Santa Maria De Alcobaça, zoals het klooster voluit heet, staat ook op de werelderfgoedlijst van UNESCO, en is het derde 'lid' van die lijst welke ik bezocht heb (de eerste twee staan overigens ook op deze blog - klik dan op UNESCO wereldergoed, onder dit bericht).

Het Mosteiro De Santa Maria is een middeleeuws klooster in Alcobaça, een plaats in het midden van Portugal. Het is gesticht in 1153 door de eerste Portugese koning Alfons I, en ook gedurende zijn hele verdere geschiedenis bleef het klooster nauw verbonden met het Portugese koningshuis. Maar mooier nog: dit klooster en dat van Santa Cruz in Coimbra (staat ook op deze blog) zijn de eerste gotische gebouwen in Portugal, én het was een van de belangrijkste kloosters uit de middeleeuwen. En mede daarom staat het op de UNESCO-lijst.

Het klooster is voornamelijk gebouwd om de macht van Alfons I van Portugal te vestigen en de kolonisatie van Moors grondgebied te promoten. Politiek en macht! Waarom zou je anders zoiets laten bouwen? En het is alleen maar handig als je een monnikenorde erbij betrekt, die anders toch geen kerk/klooster zouden hebben (de Cisteriënzerorde).

En het klooster werd groter en belangrijker. Dit was ook de plek waar zich een van de grootste en uitgebreidste bibliotheken was in de middeleeuwen (mede dankzij bijdragen van de monniken, in de vorm van boeken over de Portugese geschiedenis). Verder had de abt van het klooster grote stukken landbouwgrond, en werd er in 1269 een openbare school geopend. (De belangrijkheid van het klooster is tegenwoordig nog het beste te meten aan de vele adellijken die zich hier lieten begraven.)


Nog steeds is veel van de vroegere grandeur te zien. Het klooster is werkelijk enorm! En het mooie is: praktisch alle vertrekken zijn voor het publiek toegankelijk. Je kunt zien hoe en waar de monniken geleefd hebben, honderden jaren geleden.

Maar ook esthetisch is het geweldig (het is immers ook op de UNESCO werelderfgoedlijst komen te staan om zijn kunst), de grote open ruimten, de prachtige reliëfs in steen. Het is haast onbeschrijflijk; je moet het vooral met eigen ogen zien.

zaterdag 22 september 2012

Conímbriga

Een heel bijzonder onderdeel van mijn reis door Lissabon en de Beira-provincies was Conímbriga, de grootste Romeinse opgraving van heel Portugal. En hoewel ik het al een keer eerder had bezocht, blijft het verbazen. De grootte, maar ook hoe goed het bewaard is gebleven. En de - overigens onbetwistbare - schoonheid van de stad, natuurlijk.



Conímbriga is een deels opgegraven stad uit de Romeinse tijd,. Het moet een belangrijke, welvarende stad geweest zijn, te zien aan de grootte van de gebouwen en de rijke decoraties; het was zelfs de grootste stad in Portugal ten tijde van de Romeinen. Er zijn paleizen, een forum, een amfitheater, huizen, insulae (flatgebouwen waarin de armen woonden), drie thermencomplexen, winkels. Dit is een complete stad, mét stadsmuren. Dit is het Romeinse leven, dit is waar mensen werden geboren en stierven, dit is waar mensen woonden en werkten (in het museum zijn o.a. gebruiksvoorwerpen te zien, behorende bij de verschillende winkels en werkplaatsen).

Een van de unieke dingen die Conímbriga te bieden heeft, zijn zijn mozaïeken. Volledig (of op z'n minst grotendeels) intacte, rijk versierde vloermozaïeken, die tussen de muren van een huis liggen. En hoewel van de muren zelf praktisch niets meer over is, zijn de mozaïeken welhaast helemaal zoals ze vroeger geweest moeten zijn - zo'n 2000 jaar geleden.

woensdag 19 september 2012

Kiss with a fist/Happy slap

Een beetje muziekgeschiedenis in deze blog, gecombineerd met Battle Of The Songs...



Dit liedje kent iedereen wel, al dan niet met videoclip. Dit is het nummer waar Florence + The Machine pas echt bekend mee werd, in ieder geval in Nederland. Maar wie kent de originele versie?



Slechts weinigen zullen deze versie van Kiss With A Fist (hier: Happy Slap) kennen, en nog minder de band (Ashok). Maar de stem komt waarschijnlijk wel bekend voor, want dit ís Florence Welch, dezelfde Florence Welch van Florence + The Machine. Hoewel Ashok niet meer bestaat, leven sommige liedjes door in Florence + The Machine, soms met een andere naam, en altijd anders uitgevoerd. Maat het zijn (deels) dezelfde liedjes - nou ja, soms dan.

zaterdag 15 september 2012

Universidade de Coimbra

Oké, Coimbra wordt toch geen mini-serie. Ik sla twee kerken (de Sé Velha en de Sé Nova) over, omdat daar simpelweg te weinig over te vinden is om een interessante blog samen te stellen. Dus op naar het laatste onderdeel van Coimbra: de universiteit.

(Een extra lange blog, ter compensatie.)



De universiteit van Coimbra (of Universidade De Coimbra, zoals 'ie in het Portugees heet) is een van de oudste universiteiten ter wereld, en de oudste van Portugal. De universiteit is tot leven geroepen in het jaar 1290. In het prille begin waren er al aardig wat faculteiten, namelijk recht, canoniek recht(?), kunst en geneeskunde (theologie mocht niet - daar was pauselijke toestemming voor nodig, en die moest nog geregeld worden). Deze oude universiteit lag toen nog in Lissabon. Pas na een ruzie met de paus, de politieke macht die op z'n gat lag en nog een conflict met de inwoners van de stad, verhuisde de universiteit naar Coimbra, waar hij nauw verbonden raakte met Santa Cruz (zie mijn vorige blog over Portugal/Coimbra).

Maar in 1377 verhuisde de universiteit weer terug naar Lissabon, waar deze nog anderhalve eeuw zou verblijven. In deze periode ging ook de faculteit voor theologie open, ergens rond 1380. En in 1537 verhuisde de universiteit naar z'n huidige locatie in het Alcaçova-paleis in Coimbra. En deze keer was het een mega-operatie, want ook alle leraren én de gehele bibliotheek moest mee (en de gemiddelde universiteitsbibliotheek is redelijk uitgebreid, zelfs in die tijd). En de universiteit werd ook maar meteen hervormd, nu ze toch bezig waren. Een college-systeem werd ingevoerd (dat overigens weer ongedaan werd gemaakt in de negentiende eeuw, maar dat is een ander verhaal), de curricula werden geherstructureerd en nieuwe leraren, zowel Portugees als buitenlands, werden aangenomen.

En alles ging goed. Tot de Verlichting, want toen vonden ze dat alles anders moest, vooral voor wetenschap. Dat moest volgens de Verlichting en vooral het tegenovergestelde van wat de paus altijd had gezegd. En toen ging alles weer goed.

Lang was Coimbra de enige universiteit in heel Portugal, wat ervoor zorgde dat deze een belangrijke focus van invloed was voor Portugal, niet alleen qua opleidingen, maar ook politiek en economisch (en muzikaal, de universiteit is namelijk het voornaamste onderwerp van de fado de Coimbra). Ook nu is de universiteit nog in vol gebruik, en even mooi en prestigieus als altijd.

De universiteit is nu nog gewoon te bezoeken. Een aanrader is de antieke bibliotheek (apart kaartjes kopen!) en de kapel. Beide moet je vooral zelf bezoeken - en je laten verrassen door hun schoonheid.

vrijdag 14 september 2012

Oryx en Crake

Mijn keuze in boeken is totaal willekeurig. Soms krijg ik een tip van iemand, maar veel vaker lees ik een boek omdat ik het er mooi uit vind zien, of omdat het een intrigerende titel heeft. Of omdat de bieb uitverkoop heeft, en je boeken kunt kopen voor één euro of zelfs nog minder. En dat was ook de plek waar ik dit boek tegenkwam.


Oryx En Crake speelt zich af in de toekomst, rond de tijd dat de mens wordt uitgeroeid door een virus. Het verhaal wordt verteld aan de hand van Sneeuwman, (een van) de laatste mensen op aarde. Op het moment dat het verhaal begint rouwt hij om zijn geliefde Oryx en zijn vriend Crake. Hij probeert te overleven in de laatste overblijfselen der beschaving, en vooral niet om te komen van de honger. Hier begint zijn verhaal, het verhaal van het heden én van zijn verleden.

Margaret Atwood is een Canadese auteur, dichteres, literair criticus, essayist en milieu-activist. Ze heeft verschillende prijzen voor haar werk gewonnen. Voor Oryx En Crake is ze in 2003 in de finale gekomen voor de Booker Prize en de Governor General's Award. In 2004 is ze met dezelfde roman genomineerd voor de Orange Prize in de categorie fictie. (Zegt iets over de kwaliteit van het verhaal, denk je niet?)

donderdag 13 september 2012

Santa cruz

Eindelijk weer een blog over Portugal. De eerste in de reeks Coimbra binnen de Portugal-serie, want in deze universiteitsstad is nu eenmaal meer te zien dan in andere steden, en dus ook meer om over te schrijven.

Het eerste wat we in Coimbra hebben bezocht, is de Santa Cruz, een kerk + klooster én het nationale pantheon van Portugal (gezien het feit dat daar de eerste twee Portugese koningen begraven liggen).


Santa Cruz werd gesticht in 1131, buiten de stadsmuren van Coimbra. Al in het begin was de Santa Cruz zeer belangrijk voor niet alleen Coimbra, maar voor heel Portugal, het was zelfs het belangrijkste kloosterhuis in de eerste jaren van de Portugese monarchie. En dat was voordat de kerk en het klooster echt af waren (in 1132 begon de bouw, maar pas in 1223 was het af). Omdat de kerk zo nauw verbonden was aan het koningshuis, kreeg het ook geregeld extra geld, wat Santa Cruz erg welvarend heeft gemaakt. Verder was aan de Santa Cruz een school verbonden, een school met een fantastische bibliotheek. Die bibliotheek was in de middeleeuwen dé ontmoetingsplaats voor de intellectuelen en machtselite van Portugal, dat was de plaats waar je gezien moest worden, wilde je echt meetellen in dat wereldje.

Maar de middeleeuwse Santa Cruz is niet de Santa Cruz die nu te zien is. Deze Santa Cruz is totaal gerenoveerd in de zestiende eeuw onder koning Manuel. Hij heeft de beste architecten, schilders en beeldhouwers geselecteerd om de kerk compleet te hernieuwen. Het is toch immers het visitekaartje van je koninkrijk.

maandag 10 september 2012

Recital glasharmonica en harp

Gisteren was de vierde, en laatste, dag van Musica Sacra. De programma-onderdelen waar ik heen ben geweest waren prachtig, en de andere waren dat ongetwijfeld ook (getuige vorige jaargangen). En spijtig genoeg ben ik maar naar twee onderdelen geweest: Le Sacre Du Printemps (waar ik vorige keer over heb geblogd) en de recital glasharmonica en harp (waar deze blog aan gewijd is).

Ik ben niet naar deze uitvoering geweest omdat ik de gespeelde stukken zo interessant vond, noch omdat ik de componisten fantastisch, en zelfs niet omdat ik zo'n fan ben van de muzikanten (Thomas Bloch en Pauline Haas zijn geen kleine namen, in tegendeel). Ik ben hierheen gegaan puur en alleen omdat dit een van de weinige keren zal zijn dat ik een glasharmonica in actie kan zien. Zo veel wordt het instrument immers niet gespeeld.

De gespeelde muziek was moeilijk klassiek (op Mozart na), geschreven door niet heel erg bekende componisten (op Mozart en Wagner na). En gespeeld op een instrument, glasharmonica, dat niet heel erg fijn in het gehoor ligt. Maar ja, het is en blijft Musica Sacra, een festival bekend om zijn eigenzinnige programma dat niet voor iedereen is, maar wel erg mooi. Hier zitten mensen die bereid zijn om moeite te doen voor muziek. En de muziek is magisch!

Dit is muziek waar elfen op zouden dansen. Sprookjesmuziek is het, fragiel en hoog. Het klinkt ijl, breekbaar, glas-achtig. Het is fabuleus! Het is droommuziek, gespeeld op fantasie-instrumenten, en de muzikanten zijn geen normale mensen, het zijn half-elfen. (Denk: de elfen uit Lord Of The Rings.)

Thomas Bloch, glasharmonica, is specialist in het spelen van van bijzondere instrumenten, waaronder ook glasharmonica. Maar niet alleen dat, hij organiseert festivals, geeft les, is producer. Zijn eigen muzikale repertoire is ook verre van beperkt; hij is expert op het gebied van klassieke en hedendaagse muziek, liedkunst, rock, improvisatie, theatermuziek, opera, filmmuziek en balletmuziek. En hij heeft samengewerkt met onder meer Radiohead, John Cage, Gorillaz, Tom Waits, Marianne Faithful, Emilie Simon, Daft Punk, Nana Mouskouri en Marc Almond. Hij werkte mee in La Scala van Milaan aan de originele versie (mét glasharmonica) van de opera Lucia Di Lammermoor van Donizetti. En dat is nog lang niet alles.

Pauline Haas is een van de beste harpisten, en zelfs muzikanten, van haar generatie (in ieder geval in mijn ogen, hoewel velen het met me eens zullen zijn). Zowel haar bachelor en haar master rondde zij af met de hoogst mogelijke onderscheiding. Ze is bekroond door verschillende instellingen, waaronder de Union Française des Artistes Musiciens, de Fondation Emily Porter en de Fondation Alsace. Ik verwacht in de nabije toekomst nog veel van haar te horen, ze is een muzikaal genie!

vrijdag 7 september 2012

Le sacre du printemps

Vanmiddag begon Musica Sacra pas echt voor mij, hoewel gisteren de eigenlijke eerste dag van het festival was. Vandaag werd Le Sacre Du Printemps uitgevoerd door het Amsterdam Piano Quartet in het Theater aan het Vrijthof, mét vier piano's.

Dit stuk past perfect in thema van Musica Sacra van dit jaar, Riten & Rituelen. Le Sacre Du Printemps is een choreografie van een ritueel, een fictief ritueel ter ere van de Russische lente. Het ritueel bestaat uit twee delen, het eerste deel zijn de dansspelen voor de tijd van het jaar, het tweede toont een mensenoffer - een uitverkoren meisje sterft in een heilige dans in een cirkel van ouderen. Het is dan ook niet moeilijk voor te stellen hoe het ballet, dat er eigenlijk bijhoort, eruit moet zien.


Over de schoonheid van het stuk zijn de meningen unaniem (in ieder geval die van de mensen die in de zalen zaten), dat is prachtig. Maar wat deze specifieke versie zo mooi maakt, is dat het heel dicht staat bij hoe Stravinsky het stuk geschreven heeft, maar wel kwaliteiten van een groot orkest blijft behouden. Het is nu niet de wisselwerking tussen de verschillende soorten instrumenten dat het stuk kracht geeft, maar het stuk zelf. De vier instrumenten vormen één muzikaal geheel, zoals dat nooit helemaal lukt bij een orkest.

Le Sacre Du Printemps is precies honderd jaar geleden gecomponeerd door Igor Stravinsky, met versies voor één piano, twee piano's en groot orkest. Deze versie (met vier piano's) is een bewerking van Maarten Bon uit 1981. Een bewerking, jawel, maar wel een bewerking die Stravinsky eer aan doet. Meer dan eer zelfs, hij is magisch!

Voor degenen die mij nog steeds niet geloven (en andere benieuwden), een televisie-opname van Vrije Geluiden:

woensdag 5 september 2012

Sé de Viseu

We zijn onderhand vertrokken uit Lissabon, op naar de Beira-provincies in het Portugese binnenland. Nu zijn we in Viseu, in de kathedraal van Viseu om precies te zijn.

Deze stamt uit de twaalfde eeuw, maar zoals bij alle kerken/kathedralen die ik heb bezocht, is er steeds iets bijgebouwd door de loop van de eeuwen heen. En net zoals bij alle andere, is het een beetje een mix tussen verschillende architectonische stijlen (in dit geval voornamelijk manuel, renaissance en maniërisme). Maar het is vooral mooi om te zien, de grandeur, de overdaad. Het is prachtig, werkelijk waar!

De kathedraal is bijzonder - vooral voor de streek. Steeds waren de beste architecten en kunstenaars aan het werk voor deze kerk. Vooral de knopen (bekende patronen uit de manuelstijl) zijn meesterwerken. Maar wat ik persoonlijk nog het mooist vind zijn de azulejos in de kloostergang, die zijn werkelijk heel indrukwekkend.

De geschiedenis is echter niet heel erg interessant. Het is een kathedraal die je moet zien, en waar je vooral niet te veel over moet lezen (behalve misschien een beetje in een reisgids).

zaterdag 1 september 2012

Scandinavische klanken

Gisteravond ben ik naar een van de sprookjesachtigste klassieke concerten geweest die ooit hebben plaatsgevonden. Een orkest, midden in een bos, gezet voor een mergelgrot, speelde Scandinavische klanken van Sibelius en Grieg. Het was koud, het was donker, en daarmee des te sfeervoller (het waren per slot van rekening "Scandinavische klanken".)

Dat orkest was het Limburgs Symfonie Orkest, die magische plaats was het Openluchttheater van Valkenburg. En ieder die ooit een concert heeft meegemaakt op die locatie, weet hoe sprookjesachtiger het is, en vooral als er klassiek wordt gespeeld. Het is net of je terecht bent geweest in een mysterieuze wereld waarin elfen rond de bomen dansen op deze prachtige muziek.


De stukken die gisteravond gespeeld werden, waren de Valse Triste van Sibelius, de Peer Gynt suite nr. 1 van Grieg (onder andere bekend van de Mona-reclame) en Griegs pianoconcert, met als solist Hannes Minnaar, de enige die mij echt van piano kan laten genieten (ik houd niet zo van piano, maar wel als hij het speelt).

Over de keuze van stukken ben ik erg te spreken, over de uitvoering eveneens. En ook Hannes Minnaar was geweldig (zoals altijd eigenlijk)! Het enige punt van kritiek is de duur van het concert, het duurde namelijk veel te kort naar mijn zin (maar anderhalf uur). Ik zou daar het liefst de hele nacht hebben gezeten, luisterend naar deze prachtige muziek. Maar het was me niet gegund.

Een muzikale sfeerimpressie (de Peer Gynt suite nr. 1, het tweede stuk dat gisteravond ten gehore gebracht werd, én een van mijn favoriete klassieke stukken):

vrijdag 31 augustus 2012

Museu do fado

Een van de leukste dingen die ik heb gedaan in Lissabon is een bezoek brengen aan het Museu Do Fado, een geweldig interactief museum over fado, de nationale muziek van Portugal; over de geschiedenis van de fado; over de zangers van toen én van nu; over de Portugese gitaar, hét fado-instrument; eigenlijk over alles wat ook maar enigszins met fado te maken zou kunnen hebben.



Het Museu Do Fado ligt een beetje achteraf in volkswijk, en is in eerste instantie wat moeilijk te vinden, maar wel zeer de moeite van het zoeken waard. Binnen krijg je een audiotour, die je meeneemt op reis door het museum. Bij schilderijen, afbeeldingen, een poppenhuis, posters en wat al niet meer worden verhalen vertelt over fado. En er is muziek, mooie fado-muziek, die bij die bepaalde ruimte hoort. En hoewel je er niets van verstaat, voel je de emotie, en hoor je de prachtige muziek die speelt terwijl je rondloopt en naar de objecten in die ruimte kijkt.

Maar er is meer, er zijn op drie verdiepingen fado-muren met zwart-witfoto's van beroemde fadistas, waar geluidsfragmenten bij horen, zodat je de verschillende artiesten kunt horen. De muren zijn ingedeeld op generatie, je hebt de generatie van o.a. Amália Rodrigues, maar ook de jongere generatie waartoe bijvoorbeeld Christina Branco en Mariza behoren. En het mooiste is: je kunt vergelijken, tussen generaties, maar ook tussen artiesten onderling (want er is altijd meer variatie dan je in eerste instantie denkt).


Mijn algemene indruk van dit museum: het is fantastisch! Je hoort, ziet, leest en leert waar fado vandaan komt, en de verschillende aspecten ervan. Het is op een manier gepresenteerd waarop iedereen ervan kan genieten, zowel de doorgewinterde fadoliefhebber als de leek. Er zijn films en muziekfragmenten, maar ook teksten op muren en audiogidsen die je door het museum heen loodsen. Je leert een beetje van alles, van de geschiedenis, van de Portugese gitaar, van de artiesten, van de cultuur eromheen, en toch blijft het algemene thema duidelijk (en de volgorde van de onderwerpen logisch). Heel mooi (én interessant)!

donderdag 30 augustus 2012

Born to die

Dit is zo'n liedje dat als het ware in je kruipt. Je weet niet of je het mooi vindt, of simpelweg angstaanjagend... En niet alleen dit liedje, eigenlijk het hele oeuvre van Lana del Rey.



Over het lied kan ik niet veel zeggen, alleen dat het het origineel is. Ik weet niet of ik het mooi vind, of juist niet, maar ik mag het gevoel van onuitgesprokenheid wel in een liedje. En die onuitgesprokenheid is ook precies de kracht van Del Rey.



Dit is de - overigens prachtige - cover van de Oekraïense band Pur:Pur. Ik ken ze verder niet, en kwam door puur toeval op deze cover. Een leuk weetje is dat deze muziek live is opgenomen tijdens het filmen (op de zang na dan, die is van te voren opgenomen met een iPhone). Dat noem ik pas echt muziek maken! (En eigenlijk vind ik deze versie nog veel mooier dan het origineel.)

woensdag 29 augustus 2012

Mosteiro dos Jerónimos

Ik zou eigenlijk meer moeten bloggen over Portugal, maar soms schiet het erbij in in mijn drukke schema. (Ik hoop dat ik klaar ben met de blogs voordat ik - opnieuw - naar Rome ga.) Ik ben nu nog steeds bij dag drie, en dat wil iets zeggen. Maar door naar het eigenlijke onderwerp van deze blog: het Mosteiro dos jerónimos.

Dit klooster hebben we na de Torre de Belém bezocht, op dezelfde dag. Niet geheel ontoevallig, vooral omdat we in één keer kaartjes konden kopen voor beide bezienswaardigheden. Beide bouwwerken zijn nauw met elkaar verbonden; ze zijn beide schoolvoorbeelden van de manuelstijl, en staan beide op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Ze liggen tevens ook in dezelfde wijk.


De Mosteiro was al vanaf het begin af aan in handen van hiëronymusorde. Eerst (rond 1500) was het een kapel, voornamelijk gebruikt door zeelieden die spoedig op reis zouden gaan naar verre en onbekende landen. Maar in 1501 begon de bouw van de kerk en het klooster zoals we het nu grotendeels nog steeds kennen. De bouwwerkzaamheden, die honderd jaar zouden duren, veranderden de kleine kapel in een prestigieuze kerk, bedoeld voor de monnikenorde.

In 1649 besloot Filips II van Spanje er een koninklijk grafmonument van te maken. Het was niet meer voor het gewone publiek toegankelijk, maar alleen nog voor de paters van de orde en de koninklijke familie. Dat was het begin van de periode dat het gebouw een koninklijke plaats was. Koningen veranderden het gebouw, voegden kunstwerken toe, of lieten zich er begraven. Dit duurde tot het einde van de negentiende eeuw, en is ook de belangrijkste reden dat het gebouw zo goed onderhouden is door de eeuwen heen.

In de twintigste eeuw was het de tijd van de republiek. Sommige delen van het klooster werden aangepast, maar niet drastisch. Vaak alleen maar gerestaureerd in een iets simpelere stijl, of een paar kunstwerken die werden toegevoegd.

In 1983 werd de Mosteiro samen met de Torre de Belém aan de UNESCO werelderfgoedlijst toegevoegd. Beide gebouwen zijn nauw verbonden met de tijd van de ontdekkers en zeevaarders van Portugal, en een zeer terechte toevoeging, zowel architecturaal als historisch gezien.

zondag 26 augustus 2012

Torre de Belém

Een van de spectaculairste bezienswaardigheden in Lissabon is de Torre de Belém (hij staat niet voor niets op de werelderfgoedlijst van UNESCO). Het is een nogal bizar bouwwerk, op een nogal afgelegen plaats in Lissabon, maar dat voegt alleen maar toe aan zijn betovering.

De Torre de Belém staat tegenwoordig een beetje hopeloos aan wal, maar vroeger was dat anders. Vroeger stond hij midden in de Taag, maar door landwinning is de rivier veel smaller geworden, en staat de toren aan de kant. Hij blijft mooi, alleen is zijn plaats minder indrukwekkend.


De toren is onlosmakelijk verbonden met de grote Portugese ontdekkingsreizigers uit de de zestiende eeuw, waardoor het ook zijn status als werelderfgoed heeft gekregen. Het is gebouwd onder Johan II, als deel van een defensienetwerk op de Taag, maar het kreeg ook de functie van ceremoniële toegangspoort.

De geschiedenis is wel leuk (en staat uitvoerig beschreven op de Engelse wikipedia-pagina van de toren), maar niet zo interessant als je geen liefhebber bent van oorlogsvoering en het Portugese koningshuis. Gelukkig is de toren ook prachtig qua architectuur. Het is een geweldig voorbeeld van de typisch Portugese manuelstijl (gotisch met veel maritieme elementen, zoals knopen), maar is eigenlijk ook gewoon heel mooi.

(Kleine tip/waarschuwing: de verdiepingen in de toren zijn niet heel erg interessant, en het trapje is erg smal en druk. Het loont zich niet echt om naar boven te gaan, tenzij het heel rustig is. Bij twijfel - en drukte - : niet doen.)